ഖത്തറിന്റെ മുൻ അമീർ ഷെയ്ഖ് ഹമദ് ബിൻ ഖലീഫ അൽ താനി അന്തരിച്ചു

ദോഹ: ഖത്തറിനെ ആധുനിക രാഷ്ട്രമാക്കി മാറ്റിയ ദീർഘവീക്ഷണമുള്ള നേതാവും 1995-ൽ രക്തച്ചൊരിച്ചിലില്ലാത്ത അധികാരമാറ്റത്തിലൂടെ ഭരണത്തിലേറിയ മുൻ അമീറുമായ ഷെയ്ഖ് ഹമദ് ബിൻ ഖലീഫ അൽ താനി (74) അന്തരിച്ചു. ഞായറാഴ്ച രാവിലെയാണ് അദ്ദേഹം മരിച്ചതെന്ന് ഖത്തറിന്റെ രാജകീയ കാര്യാലയമായ അമീരി ദിവാൻ ഔദ്യോഗികമായി അറിയിച്ചു. മരണകാരണം പുറത്തുവിട്ടിട്ടില്ല.

2013-ൽ സ്വമേധയാ അധികാരം മകനായ നിലവിലെ അമീർ ഷെയ്ഖ് തമീം ബിൻ ഹമദ് അൽ താനിക്ക് കൈമാറിയ ഷെയ്ഖ് ഹമദ്, പുതിയ തലമുറയുടെ ആശയങ്ങളും ഊർജവും രാജ്യത്തിന്റെ പുരോഗതിക്ക് അനിവാര്യമാണെന്ന് അന്ന് വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. ഗൾഫ് മേഖലയിലെ ഭരണാധികാരികളിൽ ഇത്തരമൊരു അധികാര കൈമാറ്റം അപൂർവമായിരുന്നു.

ഷെയ്ഖ് ഹമദിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ് ഖത്തർ ദ്രവീകൃത പ്രകൃതി വാതക (LNG) മേഖലയിലെ വൻ നിക്ഷേപങ്ങളിലൂടെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ LNG കയറ്റുമതിക്കാരിൽ ഒന്നായി മാറിയത്. ഈ ദീർഘവീക്ഷണമാണ് ഖത്തറിന്റെ ഇന്നത്തെ സാമ്പത്തിക സമൃദ്ധിക്ക് അടിത്തറ പാകിയത്.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലത്താണ് ലോകപ്രശസ്ത വാർത്താ ശൃംഖലയായ അൽ ജസീറ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്. അറബ് ലോകത്തും അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തിലും ഖത്തറിന്റെ സ്വാധീനം ഗണ്യമായി വർധിപ്പിക്കാൻ ഈ മാധ്യമ ശൃംഖല നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. കൂടാതെ, 2022 ഫിഫ ലോകകപ്പിന് ആതിഥേയത്വം നേടുന്നതിലും ഷെയ്ഖ് ഹമദിന്റെ നേതൃത്വത്തിന് വലിയ പങ്കുണ്ടായിരുന്നു. ലോകകപ്പിനായുള്ള തയ്യാറെടുപ്പിന്റെ ഭാഗമായി ദോഹ ഉൾപ്പെടെയുള്ള നഗരങ്ങളിൽ വൻ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസന പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കുകയും ഖത്തറിനെ ആഗോള ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രമാക്കുകയും ചെയ്തു.

സമാധാന ചർച്ചകളിലെ മധ്യസ്ഥനായി ഖത്തർ

ഷെയ്ഖ് ഹമദിന്റെ വിദേശനയം ഖത്തറിനെ ആഗോള നയതന്ത്രത്തിലെ പ്രധാന മധ്യസ്ഥ രാജ്യമായി ഉയർത്തി. ലെബനൻ, യെമൻ, ദാർഫൂർ തുടങ്ങിയ സംഘർഷ മേഖലകളിലെ സമാധാന ചർച്ചകളിൽ ഖത്തർ സജീവമായി ഇടപെട്ടു. അമേരിക്കയുമായുള്ള അടുത്ത ബന്ധം നിലനിർത്തിയതോടൊപ്പം ഇറാനും അതിന്റെ സഖ്യകക്ഷികളുമായും ബന്ധം തുടരാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു.

ഈ നയതന്ത്ര സമീപനമാണ് പിന്നീട് അമേരിക്ക–ഇറാൻ ചർച്ചകളിലും ഗാസ യുദ്ധവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മധ്യസ്ഥ ശ്രമങ്ങളിലും ഖത്തറിന് നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കാൻ വഴിയൊരുക്കിയത്.

അറബ് വസന്തകാലവും വിവാദങ്ങളും

2011-ലെ അറബ് സ്പ്രിംഗ് ജനകീയ പ്രക്ഷോഭകാലത്ത് ഖത്തർ വിവിധ വിപ്ലവ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്കും ഇസ്‌ലാമിക രാഷ്ട്രീയ സംഘടനകൾക്കും പിന്തുണ നൽകിയിരുന്നു. ജനാധിപത്യത്തിനായുള്ള ജനങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾക്കൊപ്പമാണ് ഖത്തർ നിന്നതെന്നാണ് ദോഹയുടെ വിശദീകരണം. എന്നാൽ, മുസ്ലിം ബ്രദർഹുഡുമായി ബന്ധമുള്ള സംഘടനകൾ ഉൾപ്പെടെ തങ്ങളുടെ താൽപര്യങ്ങൾക്ക് അനുകൂലമായ വിഭാഗങ്ങൾക്കാണ് ഖത്തർ പിന്തുണ നൽകിയതെന്ന് വിമർശകർ ആരോപിച്ചു.

ഈ നിലപാട് സൗദി അറേബ്യയുമായും യുഎഇയുമായും ഖത്തറിന്റെ ബന്ധത്തിൽ സംഘർഷമുണ്ടാക്കി. മേഖലയിലെ രാജവാഴ്ചകൾക്ക് ഭീഷണിയാകുന്ന ശക്തികളെയാണ് ഖത്തർ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതെന്നായിരുന്നു അവരുടെ വിമർശനം. എന്നിരുന്നാലും, ഈ നയം ഖത്തറിനെ പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ശക്തമായ സ്വാധീന കേന്ദ്രമാക്കി മാറ്റി.

അട്ടിമറിയിലൂടെ അധികാരത്തിലെത്തി

1995-ൽ പിതാവായ ഷെയ്ഖ് ഖലീഫ ബിൻ ഹമദ് അൽ താനിയെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലില്ലാത്ത അട്ടിമറിയിലൂടെ പുറത്താക്കിയാണ് ഷെയ്ഖ് ഹമദ് അധികാരത്തിലെത്തിയത്. തുടർന്ന് 1996-ൽ അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ നടന്ന പ്രത്യട്ടിമറി ശ്രമവും അദ്ദേഹം അതിജീവിച്ചു. ഈ നീക്കത്തിന് പിന്നിൽ പിതാവിന്റെ പിന്തുണയുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് അന്നത്തെ രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ വിലയിരുത്തിയിരുന്നു.

ഷെയ്ഖ മൊസയുടെ നിർണായക പങ്ക്

ഖത്തറിന്റെ ആധുനികവൽക്കരണ യാത്രയിൽ ഷെയ്ഖ് ഹമദിന്റെ ഭാര്യകളിൽ ഒരാളായ ഷെയ്ഖ മൊസ ബിൻത് നാസർ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. വിദ്യാഭ്യാസം, സാമൂഹിക വികസനം, വനിതാ ശാക്തീകരണം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ അവർ അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ ശ്രദ്ധേയ സാന്നിധ്യമായി മാറി. ഗൾഫ് ഭരണാധികാരികളുടെ ഭാര്യമാർ പൊതുരംഗത്ത് സജീവമാകുന്നത് അപൂർവമായിരുന്ന കാലത്ത്, ഷെയ്ഖ മൊസയുടെ നേതൃത്വവും സ്വാധീനവും ഖത്തറിന്റെ പുതിയ മുഖം ലോകത്തിന് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കാൻ സഹായകമായി.